|
زیگورات(معبد)چغازنبیل در شوش

زبان های ایرانی
گروه زبانهای ایرانی از بخش های مهم زبانهای هندوایرانی (آریایی )است که بر حسب مراحل تحول به سه دسته تقسیم می شود:
الف)زبان های ایرانی کهن: 1.مادی 2.پارسی باستان 3.اوستایی
ب)زبان های ایرانی میانه: 1.پارتی(پهلوی اشکانی) 2.پارسی میانه 3.سُغدی 4.ختنی 5.خوارزمی
ج)زبان های ایرانی کنونی: 1.فارسی نو(دری) 2.اَسی(استی) 3.پشتو(پختو) 4.بلوچی 5.کردی
مادی:زبان شاهان سلسله ماد در غرب و مرکز ایران
پارسی باستان:زبانی که فُرس قدیم و فرس هخامنشی هم خوانده شده است.زبان مردم پارس و زبان مردم ایران در دوره هخامنشی بوده است و با سانسکریت و اوستایی خویشاوندی نزدیک دارد.
اوستایی: زبان مردم قسمتی از شرق و شمال شرقی ایران که کتب مقدس دینی (اوستا) در ادوار مختلف به آن تالیف شده است.
پارتی:زبان قوم پارت از اقوام شمال شرقی ایران در عهد اشکانیان.
پارسی میانه:از این زبان که _میانه راه پارسی باستان و پارسی کنونی ،و زبان رسمی ایران در دوره ساسانی است_آثارگوناگونی به جا مانده است:کتیبه های دوره ساسانی و کتاب های پهلوی.
سُغدی:این زبان در کشور سُغد_که سمرقند و بخارا از مراکز آن بودند_رایج بوده است.زمانی سغدی زبان بین المللی آسیای مرکزی به شمار می رفت و تا چین نفوذ داشت.ظاهرا این زبان تا قرن ششم هجری نیز باقی بوده است.
ختنی:از زبانهای پارسی میانه که منابع بسیار از آن در دست داریم.و در سرزمین قدیم ختن_در جنوب شرقی کاشغر_بدان تکلم می شد.
خوارزمی:زبان خوارزم قدیم و واحه های مسیر سفلای رود جیحون که تا حدود قرن هشتم هجری رواج داشته است.
فارسی نو:مهمترین زبان ایرانی و دنباله ی فارسی میانه پهلوی و پارسی باستان که از زبان قوم پارس سرچشمه می گیرد ،و نماینده ی مهم دسته ی زبانهای جنوب غربی است .از قرن سوم این زبان را که در عهد اسلامی به صورت رسمی درامد به اسامی پارسی دری،پارسی،فارسی خوانده اند.
اَسی: زبانی رایج در قسمتی از نواح قفقاز مرکزی با دو لهجه ی مهم ایرون و دیگورون.
پشتو:زبان محلی شرق افغانستان و قسمتی از ساکنان مرزهای شمال غربی پاکستان.
بلوچی:در قسمتی از بلوچستان و همچنین بعضی از نواحی ترکمنستان رایج است.
کردی:نام کلی زبانها و لهجه هایی که در نواحی کرد نشین ترکیه و ایران و عراق رایج اند.
|